Jabier Muguruza

Esperando a los bárbaros que ya llegaron

 “¿Qué nuevas traes,
maestro sapiente?
¿Qué hay del viento,
qué será lo siguiente?”

“Sospecho, sospecho
–lo digo con dudas–,
creo que vienen
épocas oscuras...

Yo no crucé
ninguna frontera:
pero ella cruzó
mi vida entera.”

“¿Qué nuevas traes,
maestro sapiente?
¿Qué hay del viento,
qué será lo siguiente?”
 
“Los bárbaros vienen,
hordas y gentes:
parecen más cerca,
se acercan silentes.
Cavan trincheras
sus calladas huestes:
albas de escarcha,
las armas no mienten.”

“¿Qué nuevas traes,
maestro sapiente?
¿Qué hay del viento,
qué será lo siguiente?”

“Esperemos un poco
aún no se sabe;
el sol nos ciega,
quizá no sea grave...

A la ley invisible,
no se la ve:
en el horizonte
mantengamos la fe.”

Leiho bat zabalik (Mara mara diskak, 2017)

Beti ondo daudenen gezurrak

Beti ondo gaudela,
ez nahi  adina...
Barruan daukaguna
ez denez arina.
Gezurra ez den arren
ez da egi oso:
esango al diogu
elkarri eroso? 

Egia kontu zaila,
erradiaktiboa,
superheroientzako
ez da praktikoa...
Gezurrak esateko
lehenengo baldintza:
memori ona eta
mozorrotu hitza.

“Egia zango luze,
gezurra hanka motz”
hala diote baina,
ni ez nago ados:
gezurti asko dabil
hor barrena airos,
egia bazterrean
odolusten aiztoz.

Hitza arma zuria 
zurikerietan,
edota laban fina
bizkar samurretan.
Hitza baino gehiago
maite dut ahotsa,
salatzen ditu dardar,
beldur eta lotsa.

Hitzak sarri ez dira
ezer esateko
baizik eta guztia
ezkutarazteko:
eskura zen egia
basoan gorde da,
eguzkia mendebal
gorrian bezala.

Mutu irauten dugu
ezer esan gabe,
argazki baterako
biok ondo gaude.
Bihar bueltan berriro
“zer moduz?” galdezka:
barrua trumoitsua,
begietan festa.

Tonetti anaiak (Resistencia, 2015)

Todo bien, no tanto

“Todo bien, todo perfecto:
nada me duele,
ni padezco, ni siento”.
Aunque no mentimos del todo,
casi nunca es cierto. 
“¿Todo bien, todo perfecto?”
Así miento, cuando miento. 

La verdad puede ser
radioactiva,
nada práctica
para superhéroes y divas.
Dice el manual del
buen mentiroso:
“buena memoria,
verbo tramposo”.

“Antes que al cojo
se pilla al mentiroso”.
Aunque el refranero
deje su poso,
más de uno
sale airoso,
mientras la verdad
se desangra
en el fondo de un pozo.

La palabra, arma blanca
para la lisonja,
o afilado puñal
en tu espalda de esponja. 
Más que en lo que dices,
reparo en tu tono:
vergüenza y miedo,
lo desvela todo.

Las palabras, a veces,
no expresan nada:
todo lo hurtan,
y todo queda oculto
en la maraña.
La verdad aparente
se escondió en el bosque,
entre sombras es más fácil
mirarle de frente.

Mudos, y silentes,
sin decir nada,
la indolencia perfecta
es retratada.
“¿Qué tal andamos?”
preguntaré mañana:
turbia mi mente,
festiva la mirada.

Tonetti anaiak (Resistencia, 2015)

Entre un libro y un café

Aunque suspiro por una nueva caldera,
lo que tengo en el bolsillo es calderilla:
piezas melladas de un puzzle,
piezas de un cielo que no encaja... 

Con dos perras chicas justo me alcanza
para llegar a fin de mes. 
He de elegir entre ambos, pues:        
¿un libro o un café?
Un libro de segunda mano
que palpo con los dedos:
¿cuántos, antes que los míos,
no habrán acariciado estos pliegos?
Pero, para engañar al hambre
y templar el frío, no por vicio, 
el estómago reclama un café.

No dejo de pensar en la librería de viejo,
si es un libro o un café lo más propicio...

Las ventajas del café: la euforia breve,
un amargor dulce, calorías para el buche.
Las ventajas del libro viejo: la de vivir dos veces, 
porque pensar la vida es labor de quien escribe.

¿Libro o café, qué ha de ser?
Ser o no ser, he de elegir y reconocer el daño:
“Póngame un vino, aunque sea del año”. 

Beste hogei (Resistencia, 2013)

Parte-hartzea

    Zatoz gurekin esanagatik
    bota ninduten korutik,
    dantza taldean hasiagatik
    ez nuen iraun lar zutik;
    sindikatuan nire postura
    ordaindu nuen larrutik:
    ezkaratzeko bileratara
    justu justuan, geroztik.
    Beltza, beltza, aukeratu auto beltza...
    Edozein kolore aukera ezazu, baldin eta
    baldin bada: beltza!
   
    Propagandaren maisu handia
    izan zen, ustez, Henry Ford:
    “Zuk parte hartu, zuk aukeratu
    ez diguzu-eta ezer zor... 
    Ford-en autoa izatekotan
    kolore bat zein beste, bost”. 
    Erosle asko zapuztu ziren
    –ez mapa eta ez altxor–
    kotxe guztiak beltzak zirela
    ikustean sor eta lor...
   
    Beltza, beltza, aukeratu auto beltza...
    Edozein kolore aukera ezazu, baldin eta
    baldin bada: beltza!

    Alderdi eta elkarteetan
    biltzen ginen gu taldean:
    saiatu nintzen hatza altxatzen
    aportatuz gatz alea,
    baina egitura eta sistema
    oro zitzaidan balea...
    Eta ez naizenez sekula izan
    arpoia sartzen trebea,
    James Dean gabardinaduna legez 
    bakarti nabil kalean.
   
    Beltza, beltza, aukeratu auto beltza...
    Edozein kolore aukera ezazu, baldin eta
    baldin bada: beltza!

Taxirik ez (Resistencia, 2009)

Etxera bai, etxera ez

  Taxirik ez taxi geltokietan,
  umeak, euria katiusketan,
  jendea makur antzean dabil
  eskuak sakeletan. 

  Eleonora kabinan dago
  Ekuadorrekin hizketan;
  estu antxean kiribiltzen du
  ile-xerloa hatzetan.  

  Albiste onak eman nahi ditu
  egiaz, erdi gezurretan...
  ozeanoa kulunkatzen zaio
  telefono adarretan.

  Taxirik ez taxi geltokietan,
  umeak, euria katiusketan...

  Argia inguruko leihoetan
  esperantza du sartu dituen
  azken hogei xentimoetan:
  “ama, jendeak ez du hemen guk bezala dantzatzen,
  ez naiz senarrarekin ondo moldatzen,
  ez zait bidaltzeko dirudik geratzen, 
  ama, zahartzen ari naiz baina zu
  ez zaitut ikusten zahartzen...”
  
  Taxirik ez taxi geltokietan,
  umeak, euria katiusketan...

  Eleonorak eseki ditu
  telefonoa eta Ekuador, penetan. 
  Aterkirik gabe “etxera” oinez
  doa pauso ttipietan,
  eta hala ere ez da helduko
  etxera gaur sekuletan. 
  
  Taxirik ez da taxi geltokietan,
  umeak, euria katiusketan...

Taxirik ez (Resistencia, 2009)

Abenduak 29

Hitzordu bat, adibidez hemen, orri zuri honetan.
Zita baten zain derrigorrezkoak diren hitzetan pentsatuz bakarrik.
Beste ezertan ez, bakarrik hitz horietan pentsatuz.
Jendea pilatzen ari da zubietan, bakarka edateko
binaka edatekoak diren likoreak.
Gabonak dira: laguntza eskatzen dute
trapuzko hartzek eskaparateetako sasietan harrapaturik.
Zaldi karrerak lurpean, zaldi karrerak lurpean...
“Brown baby” xuxurlatzen ari zait, Nina Simone walkmanean...
Bihar belaontzi batek naufragatuko du
giza-galeren galerian, baina guri zer?
Ahoko lurruna, bizarreko lanpernak,
kale hauetan ibiltze hutsa
zoriontsu izatearen pareko dela gogorarazi nahian.

Abenduak 29 (Resistencia, 2005)

Bikote bat

Bikote bat, gela hutsean:
gizonak pentsatzen du, eskua kokotsean, 
eta andreak pentsatzen du, zutik, leiho ondoan.

Gizonak ez duenean nora, eskua darama kokotsera
Andrea, ez duenean nora, oinez doa leihora.

Gizona pentsatzen ari da, nola egin esateko esan ezin dena.
Nola esan, ez egitekoren bat egin duela.

Bikote bat, gela hutsean:
gizonak pentsatzen du, eskua kokotsean,
eta andreak pentsatzen du, zutik, leiho ondoan.

Andrea pentsatzen ari da, nola hasi esaten bukatu dela
Nola bukatu, inoiz erabat hasi ez zena?
Gizonak, eskua kokotsean,
andrea zutik leihoan. 
Biak nola esan, zer egin,
pentsatzen. 

Bikote bat (Resistencia, 2011)